ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, küresel ticaret politikalarında yeni bir adım atarak aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 60 ülkeye ek gümrük vergisi uygulamaya başladı. Yeni düzenleme kapsamında, zorla işçi çalıştırılarak üretilen ürünlerin ticaretini önlemeye yönelik yeterli adımları atmadığı değerlendirilen ülkelere yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen oranlarda ek vergi getirildi.
24 Temmuz itibarıyla yürürlüğe giren uygulama kapsamında Türkiye, yüzde 12,5 oranında gümrük vergisine tabi tutulan ülkeler arasında yer aldı. Düzenleme; Çin, Avrupa Birliği ülkeleri, İngiltere, Kanada, Japonya ve Hindistan gibi ABD’nin en önemli ticaret ortaklarını da kapsıyor.
Türkiye neden bu kapsama alındı?
Beyaz Saray, geçen ay yaptığı açıklamada, bazı ülkelerin zorla işçi çalıştırılmasıyla üretilen malların ticaretini önlemeye yönelik yeterli hukuki ve idari önlemleri almadığını savunmuştu. Bu gerekçeyle söz konusu ülkelere yönelik yeni gümrük vergileri önerilmiş, Türkiye de yüzde 12,5 vergi uygulanacak ülkeler listesine dahil edilmişti.
Uluslararası tepkiler peş peşe geldi
Yeni vergi kararına birçok ülkeden tepki geldi. Brezilya hükümeti uygulamayı “haksız” ve “keyfi” olarak nitelendirerek, ABD’nin işçi hakları gibi önemli bir konuyu korumacı ticaret politikalarına gerekçe yaptığını savundu. Brezilya, “karşılıklılık ilkesi” çerçevesinde ABD’ye yönelik yeni önlemleri değerlendireceğini açıkladı.
Öte yandan ABD, bu ayın başında Brezilya’dan ithal edilen mobilya, makine ve şeker gibi ürünlere ayrıca yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygularken, sığır eti ve kahve gibi bazı ürünleri ise muaf tuttu.
Japonya hükümeti de yeni tarifeler nedeniyle üzüntü duyduklarını belirterek, ticaret faaliyetlerinin uluslararası kurallar çerçevesinde yürütüldüğünü vurguladı. Avustralya Ticaret Bakanı Don Farrell ise uygulamayı “tamamen haksız” olarak değerlendirerek, ülkesine uygulanan tüm gümrük vergilerinin kaldırılması için Washington yönetimiyle görüşmelerin süreceğini ifade etti.
Ticaret savaşında yeni dönem
Donald Trump, uzun süredir gümrük vergilerinin Amerikan ekonomisini güçlendirdiğini ve yerli üreticiyi koruduğunu savunuyor. Trump, Nisan 2025’te “Kurtuluş Günü” olarak adlandırdığı kapsamlı ticaret hamlesiyle birçok ülkeye yüzde 50’ye varan ek vergiler getirmişti.
Ancak ABD Yüksek Mahkemesi, yılın başlarında bu vergilerin büyük bölümünün olağanüstü hal yetkileri kullanılarak hukuka aykırı şekilde yürürlüğe konulduğuna hükmetmiş ve uygulamaları iptal etmişti. Mahkeme kararının ardından Beyaz Saray, farklı yasal dayanaklar oluşturarak ithalat vergilerini sürdürmenin yollarını aradı.
Yılın başında geçici olarak uygulanan yüzde 10’luk genel ithalat vergisinin süresinin dolmasının ardından, yeni ülke bazlı gümrük vergileri 24 Temmuz itibarıyla resmen yürürlüğe girdi. Böylece Trump yönetiminin ticaret politikalarında yeni bir döneme girilmiş oldu.
